Thuốc & Sức khỏe

X-quang thoái hóa cột sống

Đánh giá bài viết ngay

Chụp X-quang là phương pháp chẩn đoán bệnh qua hình ảnh ra đời từ thế kỉ trước. Hiện nay, nó vẫn là kỹ thuật chụp phổ biến, nhất là đối với các bệnh về xương khớp. Nó giúp ích rất nhiều trong quá trình chẩn đoán và chữa bệnh về cột sống, lưng và cổ. Mời bạn đọc cùng tìm hiểu về X-quang thoái hoá cột sống trong bài viết sau đây.

Phương pháp chụp X-quang là gì?
X-quang là một loại bức xạ năng lượng cao. Chùm tia X được phóng thích từ máy chụp X-quang có thể đi xuyên qua các mô và dịch trong cơ thể để tạo ra hình ảnh. Do đó, các bác sĩ có thể dễ dàng quan sát, phân tích và đưa ra chẩn đoán cho bệnh nhân.

Chụp X-quang cột sống
Các hình ảnh do tia X đem lại trong quá trình chụp cũng khác nhau tùy thuộc bộ phận mà nó đi qua. Theo lý giải từ các chuyên gia, tia X đi qua các vị trí như xương (các mô đặc) sẽ bị cản trở nên hình ảnh hiển thị sẽ có màu trắng. Còn lại, các bộ phận chứa nhiều khí hoặc rỗng, tia X có thể dễ dàng đi qua thì hình ảnh qua máy chụp sẽ có màu đen. 

Phương pháp chụp X-quang có khả năng phát hiện nhiều bệnh lý, đặc biệt là các bệnh về cột sống, cổ vai gáy. Các vị trí này thường bị thoái hóa do tuổi tác, đặc trưng nghề nghiệp, lối sống. Do vậy, X-quang thoái hóa cột sống được chỉ định cho những bệnh nhân này. 

Kỹ thuật chụp X-quang giúp chẩn đoán bệnh gì ở cột sống?
Dù ra đời khá lâu những thành tựu mà kỹ thuật chụp X-quang thoái hóa cột sống đạt được trong chẩn đoán bệnh giúp nó trở thành phương pháp được chỉ định đầu tiên. Đối với bệnh nhân có các triệu chứng bất thường tại cột sống, các bác sĩ sẽ tiến hành chụp X-quang để xác định một số bệnh lý thường gặp dưới đây.

Dị dạng cột sống
Dị dạng cột sống là sự rối loạn, bất thường xảy ra tại cột sống của một số cơ thể người ngay từ khi sinh ra. Vì một lý do nào đó mà người bệnh có thể mắc các dị tật sau đây.

Dính hai đốt: Dị tật này là hiện tượng hai thân đốt sống dính liền với nhau ở khe đĩa đệm và phần cung sau. Khi đó, trục cột sống không thể bị gù hay vẹo được.
Gai đôi cột sống: Nguyên nhân gây ra dị tật này là do quá trình mang thai, người mẹ gặp vấn đề về sức khỏe dẫn đến cột sống của con sinh ra chưa phát triển hoàn thiện.
Cột sống cong vẹo: Cột sống của người bình thường luôn trong trạng thái thẳng trục nhất định. Tuy nhiên, ở một số người, dị tật khiến cột sống bị lệch, cong vẹo gây mất thăng bằng của cơ thể.
Gù đốt sống: Gù lưng là hiện tượng phần cột sống tại phần lưng dưới cổ bị lồi ra phía sau. Nguyên nhân gây ra dị tật này là do thân đốt sống bị biến dạng hình chêm.

Thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống
Hầu hết người có tuổi tác (trên 40 tuổi) đều có thể gặp các vấn đề về thoái hoá. Trong đó có thoái hoá cột sống gây nguy hiểm cho cơ thể. Theo tài liệu Y khoa, căn bệnh này thực chất là vòng xơ bao bọc đĩa đệm bị lão hoá. Hậu quả của nó là khiến đĩa đệm bị lỗi ra làm dây chằng bị kéo giãn và hình thành mỏm gai xương.

Thông thường, qua hình ảnh thoái hoá cột sống thắt lưng và thoái hóa cột sống cổ, các mỏm xương xuất hiện ở phía trước và hai bên của đốt sống. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp gai mọc phía sau nhưng lúc này, nó lại gây ra các tổn thương cho phần mềm, tủy sống, dây thần kinh tọa.

Bên cạnh đó, chiều cao của khe địa đệm khi bị thoái hoá cột sống cũng có chút thay đổi. Đó là tình trạng bị thu hẹp lại do xương sụn bị xơ hoá, thoái hoá địa đệm. Chụp X-quang thoái hóa cột sống giúp người bệnh được chẩn đoán sớm, chính xác và tăng khả năng thành công trong điều trị.

Thoát vị đĩa đệm

Thoát vị đĩa đệm là hiện tượng đĩa đệm bị lồi ra sau hay còn gọi là sự di chuyển nhân nhầy do vòng xơ bị rách. Điều này khiến ống tuỷ và hệ thống rễ thân kinh bị chèn ép nặng nề. Bệnh này thường xuất hiện ở vùng thắt lưng của cơ thể. Do đó, X-quang thoái hoá cột sống thắt lưng được chỉ định để phân tích các tổn thương theo hình ảnh. 

Tuy nhiên, hình ảnh X-quang thoái hoá cột sống thắt lưng lại không hiển thị trực tiếp phần thoát vị đĩa đệm. Do đó, bác sĩ chỉ có thể chẩn đoán gián tiếp qua hình ảnh thoát vị thân đốt. Những bệnh nhân mắc thể này còn kèm theo chứng loãng xương ở giai đoạn nặng.

Chấn thương cột sống

Chấn thương cột sống
Tai nạn giao thông, công việc khuân vác nặng nhọc hãy thói quen ngồi sau tư thế cũng có thể là nguyên nhân khiến cột sống bị tổn thương. Một số tình trạng mà bạn có thể gặp phải như vỡ thân đốt, trượt thân đốt, gãy mỏm ngang, gãy cung sau. Các chấn thương này gây ra các cơn đau dữ dội tại vị trí đó và gây bất tiện cho cuộc sống sinh hoạt và làm việc của người bệnh.

Bệnh viêm cột sống dính khớp

Bệnh viêm cột sống dính khớp có biểu hiện đầu tiên là viêm khớp cùng chậu (Bechterew), sau đó là thưa xương ở vùng cột sống. Tiên lượng của bệnh này là sau khoảng 3 năm, cột sống bị dính khớp và hiện tượng vôi hoá sẽ bắt đầu tấn công dây chằng. Căn bệnh viêm cột sống dính khớp có khả năng lan toả. Do đó, sau khi cột sống bị dính khớp, các vị trí khác như háng cũng tiếp tục bị bệnh.

Bệnh u tủy sống

U tủy sống là một căn bệnh ít gặp nhưng lại có tính chất nguy hiểm đến tính mạng. Theo hình ảnh X-quang cột sống, các khối u mọc lên tại ống sống đã chèn ép các dây thần kinh. Khi chúng phát triển lớn hơn, tiếp tục đè vào tuỷ sống đoạn dưới khiến người bệnh bị tê cứng hai chân, nguy hiểm hơn đại tiểu tiện mất kiểm soát hoặc không còn khả năng đi lại.

Một số loại u tuỷ sống thường gặp như sau: U trong màng cứng ngoài tủy, u phía trong tuỷ, u ngoài màng cứng,… Ở bệnh nhân nghi ngờ mắc bệnh này, kỹ thuật chụp cộng hưởng từ MRI được cho là phương pháp chẩn đoán hiệu quả và chính xác nhất.

Kỹ thuật chụp X-quang thoái hóa cột sống diễn ra như thế nào?
Kỹ thuật chụp X-quang thoái hóa cột sống đưa ra những hình ảnh mà mắt thường chúng ta không thể thấy được. Do đó, phương pháp này có ý nghĩa to lớn trong việc phát hiện bệnh và hướng điều trị phù hợp. Tuy nhiên, chụp X-quang chỉ được diễn ra khi bác sĩ chuyên khoa phê duyệt. Bởi lượng bức xạ do tia X để lại không tốt cho sức khỏe con người.

Kỹ thuật chụp X-quang diễn ra như thế nào?
Khi được xác nhận lịch chụp chiếu, nhân viên phòng chụp sẽ hướng dẫn người bệnh tư thế thuận lợi nhất (đứng, nằm, ngồi) cho quá trình hiển thị hình ảnh. Quá trình chụp diễn ra rất nhanh, được tóm tắt như sau: Chùm tia X đi vào cơ thể sẽ được giữ lại một phần, phần còn lại sẽ tiếp tục xuyên qua cơ thể để đi đến bộ phận tiếp nhận của máy và hiển thị hình ảnh cuối cùng. Sau đó, bệnh nhân nhận kết quả của mình và gặp bác sĩ để nghe chẩn đoán bệnh và tiếp nhận điều trị sớm nhất.

Các phương pháp chụp X-quang thoái hóa cột sống
Cột sống là bộ phận chịu nhiều áp lực do phải nâng đỡ toàn bộ cơ thể. Tuổi tác, nghề nghiệp, tai nạn hay do bẩm sinh đều khiến nó bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Vì vậy, chụp X-quang thoái hóa cột sống giúp bệnh nhân phát hiện bệnh khi có các dấu hiệu lâm sàng. Để chụp X-quang, các chuyên gia tiến hành chụp phần cột sống lưng, cổ theo hai hướng thẳng và nghiêng. Dưới đây là một số phương pháp chụp X-quang thoái hóa cột sống thường gặp.

Chụp từng bộ phận của cột sống như lưng, thắt lưng, cổ và cùng cụt theo hai phương diện thẳng và nghiêng giúp người bệnh phát hiện các hiện tượng của thoái hoá, vỡ thân đốt, xẹp trượt. Hầu hết các triệu chứng này đều xuất phát từ các dị tật bẩm như dính thân đốt, gù vẹo, gai đôi. Một số khác lại do bệnh lý (ung thư, lao) gây ra.
Chụp chéo góc 3/4 cột sống cổ là phương pháp khiến tia X chiếu góc 45 độ theo diện thẳng. Mục đích của việc này là phát hiện các triệu chứng chèn ép dây thần kinh cột sống hoặc mạch sống tại đốt sống cổ.
Chụp tủy cản quang và chụp bao rễ thần kinh là phương pháp tiêm chất cản quang vào bao rễ thần kinh hoặc ống tủy để tìm hiểu xem ống tuỷ và bao rễ có bị chèn ép hay không. Thông thường, u tuỷ và thoát vị đĩa đệm là hai nguyên nhân chính gây ra sự tắc nghẽn này.
Chụp CT hay cắt lớp vi tính (Scanner) có khả năng tạo ra hình ảnh cấu trúc của xương cột sống. Do đó, CT được áp dụng để chẩn đoán bệnh u cột sống, lao cột sống,… Tuy nhiên, phương pháp này lại không thể hiển thị hình ảnh trực tiếp của đĩa đệm nên những bệnh nhân nghi ngờ bị thoát bị đĩa đệm phải sử dụng kỹ thuật chụp khác.
Chụp CI – CII là kỹ thuật đưa chùm tia X đi từ phía trước ra phía sau thông qua miệng của bệnh nhân. Ở kỹ thuật này, người bệnh giữ tư thế nằm ngửa và há miệng. Chụp CI – CII cho phép các bác sĩ phát hiện các vết gãy mỏm nha.
Chụp cộng hưởng từ MRI được đánh giá là phương pháp tiên tiến nhất trong việc chẩn đoán bệnh về xương khớp bằng hình ảnh. Kỹ thuật chụp MRI tạo hình ảnh sắc nét của địa đệm, ống sống, hệ thống dây thần kinh. Do đó, nó được ưu tiên chỉ định trong chẩn đoán các bệnh lý ở vùng cột sống (thoát vị đĩa đệm, uy tuỷ).

Những điều cần lưu ý khi chụp X-quang cột sống
Những điều cần lưu ý khi chụp X-quang cột sống
Phương pháp chụp X-quang cần được thực hiện bởi các kỹ thuật viên có kinh nghiệm. Kỹ thuật không đòi hỏi người bệnh phải chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi vào phòng chụp. Cho nên, người bệnh chỉ cần giữ tâm thế thoải mái nhất để buổi chụp được ổn thoả. Mặc dù vậy, người bệnh và kỹ thuật viên cũng nên lưu tâm một số điều dưới đây.

Các vật dụng bằng kim loại có thể cản trở tia X làm việc. Vì vậy, bệnh nhân cần để lại toàn bộ trang sức, điện thoại, chìa khoá,… ở ngoài phòng chụp. Khi chụp X-quang vị trí nào thì người bệnh cần cởi bỏ quần áo tại đó để vùng tổn thương hiển thị rõ qua màn ảnh.
Thông thường bệnh nhân không cần sử dụng thuốc cản quang để chụp X-quang thoái hóa cột sống. Tuy nhiên, một vài trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu uống hoặc tiêm thuốc này mới có thể tiến hành chụp được.
Theo các chuyên gia, tia X gây nhiễm bức xạ, cho cơ thể con người, điển hình như tủy, tuyến giáp, bộ phận sinh dục. Do đó, chụp X-quang thoái hóa cột sống nhiều lần trong thời gian ngắn khiến các cơ quan kể trên gặp nhiều tổn thương, đặc biệt là rối loạn chức năng sinh lý của cơ thể người bệnh.
Khoảng cách giữa hai lần chụp X-quang là 5-7 năm để đảm bảo sức khỏe của người bệnh bởi môi trường bức xạ có thể khiến cơ thể nhiễm độc gây ra các nguy hiểm khác. Ngoài các kỹ thuật được kể ở phần trên, vẫn còn các phương pháp chụp X-quang khác yêu cầu người bệnh chuẩn bị theo các hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa.
Nhân viên y tế phòng chụp là người chịu ảnh hưởng nhiều nhất của bức xạ khi phải tiếp xúc thường xuyên. Do đó, để đảm bảo sức khỏe cho đội ngũ y tế và bệnh nhân, phòng chụp, máy chụp cần đạt chuẩn chất lượng và độ an toàn cho những người tiếp xúc.
Đối tượng đang trong thời kỳ nhạy cảm như phụ nữ mang thai không nên chụp X-quang thoái hóa cột sống. Theo nghiên cứu, tia X có khả năng gây hại cho cơ thể người mẹ nên sự phát triển của thai nhi cũng theo đó bị gián đoạn. Đây cũng chính là nguyên nhân gây ra các dị tật bẩm sinh khi bào thai không được phát triển bình thường. 
Trẻ em cũng là đối tượng được khuyển cái không nên thực hiện kỹ thuật chụp X-quang bởi trẻ đang trong giai đoạn phát triển, mọi ảnh hưởng có thể khiến cơ thể bé bị biến đổi bất thường.

Lão hoá là hiện tượng mà ai trong chúng ta đều có thể gặp phải. Do đó, những thông tin trên đây về X-quang thoái hoá cột sống nên được bạn đọc lưu tâm. Tùy từng trường hợp mà các bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp chụp phù hợp. Vì vậy, khi có dấu hiệu bất thường, hãy đến bệnh viện ngay để được giúp đỡ. Chúc các bạn luôn khỏe mạnh!

Nguồn: VHO

Back to top button