Thuốc & Sức khỏe

Sỏi mật – Những điều cần biết để điều trị hiệu quả

Sỏi mật phổ biến với tỷ lệ cao từ 60-70% ở người da đỏ Mỹ và 10-15% ở người lớn da trắng. Ở các nước phát triển, sỏi mật cholesterol chiếm ưu thế; chỉ khoảng 15% là sỏi sắc tố đen. Người Đông Á phát triển sỏi sắc tố nâu trong đường mật, liên quan đến nhiễm trùng đường mật hoặc ký sinh trùng. Bệnh thường không có triệu chứng nhưng vẫn có tỷ lệ biến chứng khá cao. 

Những Nội Dung Cần Lưu Ý

1. Bệnh sỏi mật là gì?2. Có những loại sỏi mật nào hay gặp?3. Nguyên nhân gây ra sỏi mật4. Biểu hiện thường gặp khi bị sỏi mật5. Sỏi mật có nguy hiểm không?6. Các cách điều trị sỏi mật hiện nay6.1. Dùng thuốc Tây y điều trị sỏi mật6.2. Thuốc nam chữa sỏi mật6.3. Can thiệp, phẫu thuật7. Sỏi mật to bao nhiêu thì phải mổ?8. Sỏi mật nên ăn gì, kiêng ăn gì?9. Cách phòng ngừa sỏi mật
1. Bệnh sỏi mật là gì?
Sỏi mật (sỏi túi mật) được hình thành trong túi mật, khi chất béo hoặc các thành phần khác của dịch mật tích tụ thành cục. Đôi khi nó di chuyển đến các ống mật như ống mật chủ, đường mật ngoài gan hoặc trong gan. Sỏi mật khi gây ra triệu chứng thì được gọi là bệnh sỏi mật.

Sỏi mật có thể có kích thước từ một hạt cát đến một quả bóng gôn. Một người có thế có một viên sỏi mật lớn, hàng trăm viên sỏi nhỏ, hoặc cả sỏi nhỏ và lớn. Số lượng và kích thước sỏi mật rất đa dạng.

2. Có những loại sỏi mật nào hay gặp?
Theo phân loại truyền thống, sỏi mật được chia thành 3 loại chính theo hàm lượng cholesterol, bao gồm

sỏi cholesterol (hàm lượng cholesterol ≥70%), thường có màu vàng hơi xanh.  
sỏi sắc tố (hàm lượng cholesterol ≤30%, thành phần chính là bilirubin ≥50%), có màu nâu hoặc đen. 
và sỏi hỗn hợp ( 30%≤ hàm lượng cholesterol ≤70%) 

Sỏi mật có thể xuất hiện dưới dạng viên hoặc dạng bùn trong túi mật, đường mật

3. Nguyên nhân gây ra sỏi mật
Sỏi mật được cho là phát triển do sự mất cân bằng thành phần hóa học của mật bên trong túi mật. Sỏi mật có thể hình thành nếu mật chứa quá nhiều cholesterol, quá nhiều bilirubin hoặc không đủ muối mật. 

Có quá nhiều cholesterol trong mật. Dịch mật không hòa tan hết lượng cholesterol. Cholesterol dư thừa tích tụ hình thành sỏi. 
Có quá nhiều bilirubin. Bilirubin là một trong những sản phẩm cuối cùng của quá trình phá vỡ tế bào hồng cầu. Bilirubin dư thừa có thể kết tinh để tạo thành sỏi sắc tố.
Dịch mật ứ đọng trong túi mật lâu dần thành cặn, sỏi mật. Túi mật không hoàn toàn trống rỗng. Việc làm rỗng túi mật không hoàn toàn khiến mật bên trong nó trở nên cô đặc, tạo điều kiện cho sự kết tinh và hình thành sỏi sau đó.

Đối tượng nguy cơ mắc sỏi mật: 

Thừa cân hoặc béo phì: Béo phì làm tăng lượng cholesterol trong mật, có thể gây hình thành sỏi.
Phụ nữ: Estrogen tăng có thể làm tăng mức cholesterol trong mật và giảm co bóp túi mật, điều này có thể hình thành sỏi mật. 
Những người trên 40 tuổi
Những người có tiền sử gia đình bị sỏi mật có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. 
Một số bệnh đường ruột như bệnh Crohn, các hội chứng rối loạn chuyển hóa, xơ gan, nhiễm trùng đường mật… có liên quan đến sỏi mật. 

4. Biểu hiện thường gặp khi bị sỏi mật
Sỏi mật thường không gây ra triệu chứng và được phát hiện thông qua các kiểm tra vấn đề sức khỏe khác.

Một số trường hợp có biểu hiện bằng những cơn đau hoặc tam chứng Charcot. 

Nếu một viên sỏi mật bị mắc kẹt trong cổ túi mật, nó có thể gây ra cơn đau quặn mật được đặc trưng bởi:

Khởi phát đột ngột cơn đau dữ dội ở vùng bụng trên, có thể lan ra giữa bả vai hoặc đầu vai phải. Cơn đau thường xuất hiện ngay sau khi ăn thức ăn béo và có thể kéo dài vài phút đến vài giờ. 
Đau đi kèm với bồn chồn và không thể ngồi yên
Buồn nôn, nôn. 
Nếu sỏi mật di chuyển khỏi túi mật gây tắc mật chúng có thể gây ra một số biến chứng vàng da, sốt, đau bụng dai dẳng

Đau hạ sườn phải là dấu hiệu đặc trưng của sỏi mật nhưng dễ nhầm với bệnh dạ dày

5. Sỏi mật có nguy hiểm không?
Hầu hết sỏi mật không gây nguy hiểm. Tuy nhiên nó có thể làm tắc mật gây viêm túi mật, viêm đường mật. Sỏi mật cũng có thể kích thích tuyến tụy dẫn đến viêm tụy. 

Ung thư túi mật hiếm gặp nhưng có liên quan mật thiết với sỏi túi mật.

Thêm vào nữa bệnh sỏi mật dễ tái phát gây ra nhiều vấn đề sức khỏe.

6. Các cách điều trị sỏi mật hiện nay
Nếu sỏi mật không gây triệu chứng đa phần chúng ta sẽ không có bất kỳ can thiệp gì. Phần lớn các trường hợp sỏi mật có triệu chứng hoặc biến chứng thì phẫu thuật cắt túi mật là lựa chọn chính. Tuy nhiên cũng có một số trường hợp chúng ta có thể điều trị nội khoa.

6.1. Dùng thuốc Tây y điều trị sỏi mật
Thuốc làm sỏi là các thuốc ức chế bài tiết cholesterol ở gan và ức chế sự hấp thu cholesterol ở ruột.

Ursodiol là loại thuốc phổ biến nhất được sử dụng. Nó hòa tan cholesterol ở dạng mixen và hoạt động bằng cách phân tán cholesterol trong môi trường nước. Ursodiol (axit ursodeoxycholic) được chỉ định cho sỏi túi mật không vôi hóa phóng xạ có đường kính nhỏ hơn 20mm khi điều kiện không cho phép cắt túi mật.
Acid chenodeoxycholic: Acid mật giúp làm giảm tổng hợp cholesterol ở gan và gia tăng lượng mật sự trữ để hòa tan cholesterol, lipid.
Sỏi đơn lẻ có đường kính

Back to top button