Thuốc & Sức khỏe

Hematocrit (HCT) trong máu là gì? xét nghiệm ra sao?

Đánh giá bài viết ngay

Khi cơ thể chúng ta mắc bệnh, các chỉ số huyết học và các cơ quan trong cơ thể sẽ xảy ra nhiều sự thay đổi rõ rệt. Lúc này, bằng việc xét nghiệm, các bác sĩ sẽ đo lường được các chỉ số liên quan đến máu. Nếu các chỉ số  tăng hoặc giảm bất thường thì chứng tỏ  bạn đã bị mắc phải bệnh lý nào đó. Một trong những xét nghiệm để đánh giá tình trạng sức khỏe phổ biến phải kể đến là HCT.  Vậy, HCT trong máu là gì? Được xét nghiệm ra sao? Hãy cùng tìm hiểu về vấn đề này thông qua bài viết sau.

Chỉ số hematocrit trong máu là gì?
HCT là gì? HCT là tên viết tắt của cụm từ Hematocrit. HCT chính là tỷ lệ lượng hồng cầu có trong thể tích máu toàn phần hay còn được gọi là dung tích của hồng cầu. Chỉ số hematocrit cho biết số phần trăm thể tích máu mà hồng cầu trong máu chiếm giữ. Dựa trên chỉ số này, các bác sĩ sẽ đánh giá được tình trạng thiếu máu, mất máu cũng như có thể chẩn đoán được các bệnh lý về tim mạch, phổi hoặc tăng lượng hồng cầu.

Khi đi xét nghiệm HCT, nhiều người vẫn luôn thắc mắc chỉ số HCT là gì. Chỉ số HCT được tính bằng công thức thể tích của hồng cầu chia cho thể tích máu có trong cơ thể và được tính bằng đơn vị phần trăm. Theo đó, công thức tính chỉ số HCT là:

HCT= [ V (Hồng cầu) : V (Toàn phần)] x 100%

Chỉ số HCT trong máu bao nhiêu là bình thường?
Tùy thuộc vào giới tính, độ tuổi mà chỉ số HCT của mỗi người sẽ có sự khác nhau. Thông thường, một người có tình trạng sức khỏe tốt, không mắc các bệnh về hồng cầu thì chỉ số HCT sẽ nằm trong các khoảng như sau:

Với trẻ dưới 15 tuổi: Chỉ số HCT ở khoảng từ 35 % đến 39%.
Với người trên 15 tuổi, người lớn: Nữ giới: từ 37% đến 48%, nam giới: từ 45% đến 52%.
Nếu chỉ số xét nghiệm HCT lớn hơn 55% thì rất có khả năng bạn đã bị tai biến mạch máu não.

Phương pháp đo lường hematocrit
Xét nghiệm HCT là gì? Đây chắc hẳn là vấn đề được nhiều người quan tâm. Để xét nghiệm HCT, các bác sĩ sẽ phải đo lường chỉ số HCT. Để đo lường chỉ số Hematocrit, các bác sĩ sẽ sử dụng một máy tự động. Loại máy này có thể thực hiện được các xét nghiệm khác nằm trong một bộ. Đó là bộ xét nghiệm công thức máu.

Muốn xét nghiệm công thức máu, bệnh nhân phải trải qua các xét nghiệm như xét nghiệm nồng độ hemoglobin, hematocrit, xét nghiệm số lượng của 3 tế bào được sản xuất bởi các tủy xương. Đó là bạch cầu, hồng cầu, tiểu cầu.

Ngoài ra, bệnh nhân có thể được các bác sĩ chỉ định áp dụng phương pháp sử dụng máy ly tâm để đo lượng hematocrit. Cách thực hiện như sau:

Bệnh nhân sẽ được lấy một lượng máu nhỏ, từ 0.05 ml đến 0.1ml. Sau đó lượng máu này sẽ đặt vào bên trong của ống mao dẫn nhỏ. Ống dẫn này được bọc kín bởi đất sét hoặc sáp.
Các bác sĩ sẽ đặt vào ống một máy quay ly tâm. Các tế bào hồng cầu sẽ bị đọng lại ở dưới phần đáy ống và sẽ tạo nên cột hồng cầu.
Cột hồng cầu phía dưới được phân tách với cột huyết thanh ở phía trên.
Chiều cao phần hồng cầu được chia đều cho chiều cao của dịch chứa trong ống dẫn. Phương pháp xét nghiệm ly tâm chỉ diễn ra với thời gian khoảng vài phút.

Chỉ số HCT tăng giảm trong trường hợp nào?
Hematocrit thấp 

Lượng Hematocrit thấp có nghĩa là số phần trăm trong máu của hồng cầu thường thấp hơn dưới mức giới hạn bình thường. Đó là những mức giới hạn dựa trên các tiêu chí như giới tính, đột tuổi hoặc các điều kiện như sinh sống ở vùng cao hay đang mang thai…

Thực chất, chỉ số hematocrit thấp chính là dấu hiệu của tình trạng thiếu máu. Một số nguyên nhân khiến cho lượng hematocrit suy giảm phải kể đến như:

Chảy máu do chấn thương tai nạn, do xuất huyết nội, ung thư đại tràng, do bị viêm loét…
Do hồng cầu bị phá hủy (Hồng cầu có dạng hình liềm, lách to).
Sự sản xuất hồng cầu bị suy giảm do ung thư, suy tủy xương hoặc dùng nhiều thuốc Tây.
Thiếu máu do chế độ ăn thiếu dinh dưỡng, thiếu hụt các chất như sắt, folate, vitamin B12 .
Lượng nước trong cơ thể bị dư thừa khi uống quá nhiều nước hoặc khi truyền tĩnh mạch quá mức.

Hematocrit cao
Lượng Hematocrit trong máu tăng cao có nghĩa là tỷ lệ phần trăm của các tế bào hồng cầu ở trong máu chiếm tỷ lệ cao hơn trên mức bình thường so với giới tính, tuổi tác và các điều kiện khác như sinh sống ở vùng cao, mang thai của người thực hiện xét nghiệm.

Một số nguyên nhân khiến cho hematocrit tăng cao phải kể đến như:

Do cơ thể bị thiếu nước khi nhiệt độ tăng quá cao và không có nước để uống.
Sống trong điều kiện thiếu hụt oxy do nơi sống cao, hút thuốc lá, phổi bị xơ hóa.
Do yếu tố di truyền (Bệnh nhân bị mắc tim bẩm sinh).
Do sự tăng hồng cầu thứ phát (Xảy ra do lượng hồng cầu được sản xuất quá mức bởi tủy xương hoặc hồng cầu bị tăng vô căn).
Người thực hiện xét nghiệm mắc các bệnh về tâm phế mạn như thuyên tắc phổi, COPD, ngưng thở khi ngủ.

Để các chỉ số HCT trở lại mức bình thường, người bệnh cần kết hợp điều trị các bệnh lý mãn tính và duy trì thói quen ăn uống một cách khoa học và hợp lý. Đây là yếu tố vô cùng quan trọng trong việc góp phần ngăn cản tình trạng bệnh lý trở nên trầm trọng hơn.

Thông qua bài viết trên, ắt hẳn bạn đã hiểu rõ hematocrit (HCT) trong máu là gì rồi chứ? Có thể nói, để đánh giá được chính xác các chỉ số HCT ở trong cơ thể, bệnh nhân cần phải thực hiện việc xét nghiệm máu. Xét nghiệm này sẽ giúp các bác sĩ chẩn đoán được mức độ bệnh lý để đưa ra hướng điều trị cụ thể cho bệnh nhân. Nếu còn bất cứ vấn đề thắc mắc nào, bạn đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được giải đáp cụ thể nhé.

Tìm hiểu thêm: Chỉ số neut trong máu là gì?

Back to top button