Thuốc & Sức khỏe

Điều trị tai biến mạch máu não hiệu quả cao

Điều trị tai biến mạch máu não thường dựa vào triệu chứng và các giai đoạn của bệnh, nếu không xử lý nhanh có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Phác đồ điều trị tuân thủ nghiêm ngặt thể bệnh và các yếu tố nguy cơ nhằm hạn chế tối đa những di chứng về sau. 

Những Nội Dung Cần Lưu Ý

1. Tai biến mạch máu não là gì?2. Chẩn đoán tai biến mạch máu não3. Điều trị tai biến mạch máu não3.1 Điều trị theo triệu chứng3.3 Điều trị theo giai đoạn3.3 Điều trị tai biến mạch máu não theo đông y
1. Tai biến mạch máu não là gì?
Não bộ là một cơ quan quan trọng, tuy chỉ nặng khoảng 2% trọng lượng nhưng lại chiếm đến 20% nhu cầu năng lượng của cơ thể. Nó chi phối các hoạt động sống từ cơ bản như vận động, cảm giác cho đến phức tạp như tư duy.

Tai biến mạch máu não (đột quỵ não) hiểu một cách đơn giản là tình trạng não bộ thiếu máu nuôi dưỡng một cách cấp tính, dẫn đến hoại tử tế bào và hậu quả là sự suy giảm các chức năng của cơ quan này. Nó giống như tình trạng máy tính hay điện thoại của bạn không thể hoạt động khi không có điện vậy.

Theo thống kê của WHO, tai biến mạch máu não là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 3 trên thế giới. Hàng năm, có đến 15 triệu người bị tai biến mạch máu não, trong đó chỉ có 1/3 là hồi phục hoàn toàn. Số còn lại là tử vong hoặc để lại di chứng.

Tai biến mạch máu não có nguy hiểm không?

Theo cơ chế, tai biến mạch máu não được chia làm 2 thể:

Nhồi máu não là tình trạng một cục máu đông gây tắc động mạch dẫn máu nuôi dưỡng cho não. Nó giống như một đường ống nước lâu ngày lắng đọng cát sỏi, nước chảy yếu dần và cuối cùng là mất hẳn.
Xuất huyết não là tình trạng máu vì một lý do nào đó (đa phần là vỡ mạch do tăng áp lực quá mức hoặc do các dị dạng mạch bẩm sinh) thoát ra ngoài, chảy vào trong mô não. Ở trường hợp này, não không chỉ bị tổn thương do thiếu máu nuôi dưỡng, mà còn có tình trạng tăng áp lực sọ não kèm theo do máu chảy trong một khoang kín, gây ra hiện tượng phù não khiến cho tình trạng bệnh càng tiến triển nặng hơn. 

2. Chẩn đoán tai biến mạch máu não
Người ta thường hay nói “thời gian là vàng” và nó càng đúng đối với bệnh nhân bị tai biến mạch máu não. Phát hiện càng sớm thì khả năng hồi phục của bệnh nhân càng cao.

Tai biến mạch máu não có thể được phát hiện sớm bằng các biểu hiện của sự bất thường chức năng não bộ như:

        Đột ngột yếu liệt một nửa mặt, chân, tay.
        Đột ngột nói khó hoặc rối loạn ngôn ngữ.
        Đột ngột nhìn mờ hoặc rối loạn thị giác.
        Đột ngột đau đầu dữ dội.
        Tình trạng giảm ý thức hoặc hôn mê ngay từ đầu.

Khi phát hiện các triệu chứng này, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt. Tại đây, bác sĩ sẽ chỉ định làm các yêu cầu cần thiết như: Chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ, chụp động mạch não, chụp mạch máu số hóa xóa nền (DSA) và các xét nghiệm huyết học, sinh hóa cần thiết.  Từ đó đánh giá nguyên nhân tai biến mạch máu não, mức độ tổn thương não bộ, đánh giá các nguy cơ kèm theo để đưa ra quyết định điều trị. Cũng như chẩn đoán phân biệt với các tổn thương khác gây ra triệu chứng tương tự.

3. Điều trị tai biến mạch máu não
Khi đã chẩn đoán xác định, bác sĩ sẽ đề ra phương án điều trị tai biến mạch máu não dựa trên thể bệnh và các yếu tố nguy cơ kèm theo, với mục tiêu hạn chế đến mức tối đa tỷ lệ tử vong và di chứng sau tai biến.

3.1 Điều trị theo triệu chứng
Đối với bệnh nhân nhồi máu não

Khi có triệu chứng tai biến mạch máu não, nếu bệnh nhân được đưa đến cơ sở y tế trước 4-5h kể từ khi phát hiện triệu chứng thì sẽ được chỉ định dùng thuốc tiêu sợi huyết. rTPA là loại thuốc tiêu sợi huyết duy nhất được FDA Hoa Kỳ chấp thuận sử dụng hiện nay. Thuốc có tác dụng hoạt hóa plasminogen thành plasmin, một chất có tác dụng làm tan cục huyết khối. Tuy nhiên khi sử dụng, bác sĩ sẽ phải cân nhắc giữa lợi ích điều trị và nguy cơ chảy máu trên bệnh nhân.

Còn nếu bệnh nhân đến trước 6h thì sẽ chuyển sang thực hiện phẫu thuật lấy cục máu đông. Can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học là một kỹ thuật cao, đòi hỏi yêu cầu khắt khe cả về cơ sở vật chất và đội ngũ nhân viên y tế thực hiện. Với kỹ thuật này, bác sĩ sẽ tiến hành loại bỏ cục máu đông ra khỏi lòng mạch, giải phóng chỗ tắc.

Đây là hai biện pháp can thiệp có khả năng thành công cao, tỉ lệ di chứng ít và bệnh nhân có cơ hội hồi phục hoàn toàn.

Đối với bệnh nhân xuất huyết não

Bệnh nhân xuất huyết não nên được theo dõi tại những trung tâm y tế lớn. Khi bệnh diễn biến nặng, bệnh nhân sẽ có chỉ định phẫu thuật, nhằm hai mục đích là giảm áp lực máu về não bộ và cầm máu. 

Điều trị tai biến mạch máu não

Xem thêm

Tai biến nhẹ và những điều cần biết! Thầy thuốc Việt Nam giải đáp

3.3 Điều trị theo giai đoạn
Đối với tai biến mạch máu não nói chung, ở giai đoạn cấp, kiểm soát huyết áp của bệnh nhân là một công việc quan trọng. Huyết áp sẽ được hạ từ từ từng nấc để tránh trường hợp giảm lưu lượng máu não quá mức do hạ áp quá nhanh, dẫn đến những hậu quả nặng nề hơn. Nó giống như việc thủy điện đóng cửa tích nước quá đột ngột sẽ dẫn đến việc hạ lưu bị thiếu nước tưới tiêu, cây cối, hoa màu sẽ chết vì thiếu nước. 

Bên cạnh kiểm soát huyết áp, ở giai đoạn cấp, bệnh nhân tai biến mạch máu não sẽ được theo dõi và chăm sóc một cách toàn diện. Từ các chỉ số cơ bản như: Nhịp thở, mạch, nhiệt độ cho đến vấn đề dinh dưỡng, kiểm soát đường huyết. Các thuốc bảo vệ thần kinh như Cerebrolysin có thể làm giảm tổn thương não do thiếu máu cũng được khuyến khích sử dụng trong giai đoạn này.

Sau khi đã qua giai đoạn cấp, bệnh nhân điều trị tai biến mạch máu não nên được tập vận động phục hồi chức năng càng sớm càng tốt. Cùng với đó là sử dụng các loại thuốc hỗ trợ quá trình phục hồi và dự phòng tái phát tai biến. Các thuốc dự phòng tái phát chủ yếu là thuốc hạ huyết áp và thuốc ngăn ngừa quá trình hình thành huyết khối, có thể kể đến như: Aspirin hoặc các thuốc kháng tiểu cầu khác như Triflusal, Clopidogrel.

3.3 Điều trị tai biến mạch máu não theo đông y
Về mặt Y học cổ truyền, trong y văn cổ từ lâu đã nhắc đến tai biến mạch máu não dưới tên chứng bệnh “trúng phong” và “bán thân bất toại”. Tùy theo các triệu chứng lâm sàng của người bệnh mà chia ra các thể bệnh khác nhau, để từ đó có các phương thuốc chữa trị phù hợp. Tuy vậy, việc sử dụng bài thuốc Y học cổ truyền cũng chỉ nên áp dụng khi bệnh nhân đã qua giai đoạn cấp, không còn bị đe dọa về tính mạng. Ngoài ra còn có sự kết hợp với châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, đặc biệt là các sản phẩm chứa enzym nattokinase đã được nghiên cứu lâm sàng hỗ trợ phòng ngừa cục máu đông để giúp bệnh nhân phục hồi một cách tốt nhất các di chứng do tai biến để lại.

BS. Nguyễn Việt Hưng

Back to top button