Thuốc & Sức khỏe

Corticoid có tác dụng gì? Tác dụng phụ – liều dùng thế nào?

Đánh giá bài viết ngay

Thuốc Corticoid ngày càng được sử dụng phổ biến trong điều trị các loại bệnh. Tác dụng của Corticoid là gì? Tác hại của Corticoid ra sao? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đầy đủ thông tin cho bạn.

Corticoid là gì?

Corticoid hay còn được biết đến với cái tên “thuốc kháng viêm Corticoid” (một trong những tác dụng chính của thuốc) là nhóm thuốc Corticosteroid bao gồm các loại là Cortisone, Prednisone và Hydrocortison. Ngoài công dụng kháng viêm, Corticoid được biết đến là một trong những loại thuốc chống dị ứng, ức chế hệ miễn dịch hàng đầu hiện nay. Một số công dụng điều trị khác bạn của Corticoid bạn cần biết:

Giảm đau tức thì, nhanh chóng nên được sử dụng trong điều trị các bệnh lý xương khớp
Do tác dụng thẩm thấu nhanh, 90% Corticoid sau khi vào máu sẽ được gắn liền với Protein huyết tương, gây tác dụng dược lý
Chữa trị một số bệnh về mắt nhờ khả năng kháng viêm
Làm đẹp hiệu quả, đặc biệt giúp làn da trở nên mịn màng
Điều trị các loại bệnh lý về da như Lupus, nổi mẩn

Các dạng bào chế của nhóm thuốc Corticoid:

Dạng viên
Dạng tiêm
Dạng hít
Dạng kem

Corticoid có trong những loại thuốc nào?
Hàm lượng Corticoid sẽ được ghi rõ trong bảng thành phần của thuốc. Bởi vậy, nếu muốn xem Corticoid có trong loại thuốc nào chỉ cần xem hướng dẫn sử dụng. Một số thành phần công thức bạn có thể nhận biết được đó là Corticoid bao gồm:

Hydrocortison (Glucorticoid): Corticoid tìm thấy ở vỏ thượng thận. Hormone này thúc đẩy quá trình loại bỏ Kali, tổng hợp Glucose, giữ lại muối.
Prednisolon: Loại này cũng thuộc nhóm Glucocorticoid. So với các loại thuốc chứa Corticoid khác, Prednisolon gây ra rất nhiều tác dụng trong quá trình người bệnh sử dụng. Bởi vậy, bạn cần đặc biệt lưu ý khi xem bảng thần phần có chứa Prednisolon trong thuốc.
Methylprednisolon: Đây là loại thuốc dùng để tiêm và có nhiều trong loại thuốc điều trị Lupus, ban đỏ hệ thống hoặc sử dụng trong điều trị viêm khớp dạng thấp.
Fluocinolone: Đây là một loại Corticoid trung tính, giảm sưng, ngứa và mẩn đỏ.
Dexamethanson: Đây gần như là Glucocorticoid nguyên chất thường được sử dụng để chữa dị ứng, chống viêm,…

Liều dùng
Corticoid có nhiều dạng bào chế  và loại thuốc bởi vậy mà liều dùng của từng loại cũng có sự khác nhau. Trước khi sử dụng, bạn nên tham vấn ý kiến của chuyên viên y tế để sử dụng đúng liều lượng cần thiết.

Liều dùng với người lớn
Corticoid loại Betametheson

Dạng siro, viên sủi bọt: Liều dùng một ngày không quá 7,2 mg. Liều lượng chỉ nên dao động trong mức từ 0,25- 7,2 mg. Chia thành nhiều lần sử dụng.
Với dạng viên nén (dùng lâu dài): Liều lượng được phép sử dụng mỗi ngày từ 1,2 đến 12 mg.
Với dạng lỏng (dùng để tiêm): Nên sử dụng liều lượng ở mức dao động từ 2 đến 6 mg mỗi ngày.

Corticoid loại Budesonit

Dạng viên nang (dùng lâu dài): Loại này có liều lượng thay đổi theo từng giai đoạn sử dụng. Trong 8 tuần đầu, liều lượng sử dụng khoảng 9 mg. Sau tuần thứ 8, liều lượng giảm xuống còn 6 mg mỗi ngày. Corticoid loại Budesonit phát huy hiệu quả tốt khi dùng trước bữa ăn sáng.

Corticoid loại Cortisone

Viên nén: Liều lượng sử dụng cho người lớn được quy định ở mức từ 25 đến 300 mg một ngày. Có thể sử dụng một liều hoặc chia nhỏ ra các liều.
Dạng lỏng (dùng để tiêm): Liều tiêm của Corticoid dạng lỏng gấp 10 lần dùng cho viên nén, dao động trong khoảng 20 đến 300 mg một ngày. Loại này được sử dụng để tiêm vào cơ.

Corticoid loại Dexamethasone

Ở dạng nhỏ mắt/viên uống/dung dịch uống: Liều lượng dao động từ 0,5 đến 10mg. Liều lượng này có thể thay đổi theo chỉ định cụ thể của bác sĩ.
Liều tiêm: Liều tiêm Corticoid cho người trưởng thành dao động từ 20 đến 40mg. Loại này tiêm vào khớp và vùng tổn thương sau khi được xác định bởi các xét nghiệm.

Corticoid dạng Hydrocortisone

Viên nén/dung dịch: Tối đa 800mg sẽ được chia dùng từ một đến hai ngày. Có thể chia thành nhiều liều hoặc chỉ dùng một liều.
Dạng lỏng để tiêm: Liều lượng dao động từ 5 đến 500 mg. Sử dụng tiêm trực tiếp vào khớp, cơ hoặc tĩnh mạch. Liều lượng dao động trên sẽ do bác sĩ chỉ định cho bệnh nhân.

Corticoid loại Methylprednisolone

Viên nén: Dạng này được bào chế để uống trực tiếp. Khối lượng dùng cho người trưởng thành được chỉ định không quá 160mg. Con số dao động sẽ nằm ở mức từ 4 đến 160mg. Liều lượng này được dùng trong một đến 2 ngày. Người dùng có thể uống 1 lần hoặc chia nhỏ ra uống thành nhiều lần.
Ở dạng dung dịch (tiêm vào cơ thể): Liều lượng được chỉ định tương tự như dạng viên nén. Giống như các dạng corticoid kể trên, loại này cũng tiêm trực tiếp vào cơ hoặc tĩnh mạch để làm giảm cơn đau nhanh chóng nhất.

Corticoid loại Prednisolone

Dung dịch dùng để uống/viên nén/dạng bào chế Siro: Loại này được giới hạn tối đa liều lượng ở mức 200mg, tối thiểu là 5mg. Thuốc cần được sử dụng hàng ngày và theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ.
Dạng dung dịch tiêm: Liều lượng cho phép ở mức từ 2 đến 100mg. Bác sĩ sẽ xác định tiêm vào khu vực tổn thương để thuốc cho hiệu quả cao nhất.

Corticoid loại Predisone

Loại này chỉ có dạng uống được bào chế ở dạng siro, viên nén hoặc dung dịch lỏng. Liều lượng được sử dụng trong 1 đến 2 ngày không được quá 200mg. Người bệnh được chia nhỏ liều lượng ra để dùng trong khoảng thời gian quy định.

Corticoid loại Triamcinolone

Ở dạng uống gồm siro và viên nén: Liều dùng không quá 60mg, tối thiểu sử dụng 2mg. Được chia nhỏ thành nhiều liều để sử dụng.
Ở dạng dung dịch tiêm: Theo sự chỉ định của bác sĩ lượng dung dịch sẽ dao động trong khoảng từ 0,5 mg đến 100 mg. Liều lượng này phụ thuộc nhiều vào tình trạng bệnh và sức khỏe của người dùng.

Liều dùng thuốc Corticoid cho trẻ em như thế nào là hợp lý?
Theo các chuyên gia đánh giá, liều dùng của thuốc Corticoid với trẻ em chưa được xác định. Liều lượng sử dụng của đối tượng này còn chia ra theo từng độ tuổi. Có những độ tuổi còn quá nhỏ chống chỉ định loại thuốc kháng viêm, giảm đau này. Bởi vậy, trong trường hợp sử dụng thuốc bạn nên hỏi ý kiến của bác sĩ để tránh gây ra hậu quả đáng tiếc lên sức khỏe trẻ em.

Nhóm Corticosteroid được sử dụng như thế nào?
Bạn có thể sử dụng uống/tiêm Corticoid theo liều lượng kể trên với các cách như sau:

Dùng cùng với thực phẩm ăn uống hàng ngày để đẩy lùi các cơn buồn nôn do đau dạ dày. 
Nuốt xuống toàn bộ viên nang trong trường hợp bạn sử dụng Corticoid loại Budesonid loại kéo dài. Trong quá trình nuốt không được để viên nang bị vỡ, không nghiền nát, không nhai.
Uống thuốc cùng ly nước đầy để tránh tình trạng thuốc mắc/dính ở cổ họng
Không uống quá hoặc ít hơn liều lượng bác sĩ đã chỉ định. Trong trường hợp uống quá ít, thuốc sẽ không đạt được hiệu quả. Uống nhiều thuốc Corticoid sẽ gây ra nhiều biến chứng bệnh nguy hiểm.
Khi sử dụng thuốc bạn đặc biệt lưu ý không sử dụng thuốc với các loại đồ uống có cồn. Đây là nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng sức khỏe dạ dày của bạn.
Bạn nên kiểm tra kỹ hướng dẫn sử dụng để dùng thuốc chính xác nhất. Tuân thủ đúng thời gian điều trị của thuốc, không được kéo dài thời gian so với thời gian chỉ định.

Tác dụng phụ không mong muốn của Corticoid
Bên cạnh các lợi ích kể trên, các loại thuốc thuộc nhóm Corticoid gây ra rất nhiều tác dụng trong quá trình điều trị. Tác dụng phụ của thuốc tùy thuộc vào liều lượng và thời gian sử dụng. Càng uống nhiều, thời gian dài, khả năng gây tác dụng phụ càng lớn. Các tác dụng phụ phổ biến của thuốc  gồm: 

Gây tích nước, phù nề: Hiện tượng phù xảy ra nhiều ở các chi, vùng mắt 
Huyết áp không ổn định: Sử dụng Corticoid sẽ làm huyết áp không ổn định, thường là gây ra tình trạng tăng huyết áp
Tăng nhãn áp: Áp lực thủy dịch trong mắt tăng cao gây áp lực cho mắt. Tình trạng này kéo dài có thể gây mù lòa. 
Tâm trạng bất thường, trí nhớ bị ảnh hưởng 
Tăng cân bất thường: Vùng bụng, mặt và sau gáy có người dùng xuất hiện nhiều mô mỡ. 

Các nghiên cứu Y khoa đã chỉ ra rằng, việc uống Corticoid sẽ gây ra tác dụng phụ nhiều bộ phận hơn so với sử dụng thuốc tiêm. Sử dụng thuốc bằng đường uống lâu dài có thể gây ra các tác dụng phụ sau đây: 

Tiểu đường: Lượng đường trong máu tăng cao khi uống Corticoid dẫn đến các bệnh lý về tiểu đường hoặc làm bệnh tiểu đường hiện có của người bệnh càng thêm trầm trọng.
Nhiễm trùng: Nguy cơ nhiễm trùng của người uống Corticoid rất cao, đặc biệt trong trường hợp vi khuẩn và nấm. 
Bào mòn da, xuất hiện nhiều vết thâm trên da
Các vết thương trên da lâu lành do sự xâm nhập dễ dàng của vi khuẩn 
Loãng xương: Tình trạng loãng xương kéo dài có thể làm xương yếu dần, từ đó xương giòn và dễ gãy. 
Ảnh hưởng đến thận: Thành phần có trong thuốc Corticoid ức chế hormon tuyến thượng thận, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm đến cơ thể. 

Giảm thiểu nguy cơ tác dụng phụ của nhóm thuốc kháng viêm Corticoid

Lưu ý đến vấn đề tương tác thuốc để không gây ra các tác dụng phụ đáng tiếc: Corticoid sẽ tương tác với các loại thuốc như Aceclofenac, Acemetacin, Celecoxib, Ceritinibm,… Sự tương tác này dẫn đến thay đổi hoạt động của thuốc, từ đó làm gia tăng các tác dụng phụ.
Không tự ý sử dụng thuốc: Việc sử dụng thuốc không theo liều lượng bác sĩ đã chỉ định rất dễ gây ra tình trạng lạm dụng hoặc sử dụng quá liều. Cả hai trường hợp đều gây ra tác dụng phụ không tốt đến sức khỏe.
Thăm khám kịp thời: Trong trường hợp thuốc mà cơ thể xảy ra biến đổi xấu hoặc tình trạng bệnh không chuyển biến, người bệnh nên chủ động ngưng sử dụng, tham vấn ý kiến bác sĩ chủ trị về việc thay đổi liều lượng hoặc đổi thuốc điều trị.
Tuyệt đối không dùng cho đối tượng có tiền sử dị ứng với bất kỳ thành phần nào của thuốc
Đối tượng đang mang thai hoặc đang trong thời kỳ cho con bú cần có sự chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không được tự sử dụng thuốc tránh ảnh hưởng không tốt đến em bé.
Người có tiền sử mắc các loại bệnh lý nên chú ý để không làm bệnh cũ tái phát khi sử dụng Corticoid
Bảo quản thuốc trong điều kiện thông thoáng, tránh sự tiếp xúc với ánh sáng mặt trời
Thuốc có xảy ra tương tác với thuốc lá, rượu hoặc thức ăn nên bạn đặc biệt chú ý trong quá trình ăn uống

Trên đây là toàn bộ thông tin tổng hợp về thuốc Corticoid. Hiệu quả điều trị của thuốc là điều không thể chối cãi nhưng tác dụng phụ gây ra cũng vô cùng nặng nề. Bởi vậy, khi sử dụng thuốc này bạn cần phải có sự quan sát của bác sĩ. Hy vọng bài viết đã giải đáp được toàn bộ những điều bạn đang thắc mắc. Chia sẻ nếu thấy kiến thức trên bổ ích bạn nhé! 

Nguồn: VHO

Back to top button