Thuốc & Sức khỏe

Chạy thận là gì? Quy trình chạy thận nhân tạo

Đánh giá bài viết ngay

“Chạy thận là gì” và “chạy thận nhân tạo là gì?” là thông tin được hàng triệu người tìm kiếm nhưng không nhiều người hiểu rõ về kỹ thuật chữa bệnh này. Trong bài viết dưới đây, chúng tôi sẽ cung cấp đầy đủ thông tin tổng quát về chạy thận nhân tạo cũng như lý do vì sao phải chạy thận.

Chạy thận nhân tạo là gì?
Chạy thận nhân tạo hay lọc thận nhân tạo được nhiều người biết đến là phương pháp chữa trị hiệu quả của bệnh suy thận mạn tính. Phương pháp này sẽ được bác sĩ khuyên bệnh nhân suy thận sử dụng khi chức năng lọc và đào thải độc tố ra khỏi máu của thận gần như không còn hiệu quả nữa. Người bệnh bắt buộc phải thực hiện để kéo dài sự sống.

Y học hiện đại định nghĩa chạy thận nhân tạo là phương pháp lọc máu nhờ sự hỗ trợ của máy móc. Ở đây, một vòng tuần hoàn lọc máu, đào thải và hấp thụ sẽ được thiết lập bên ngoài cơ thể. Máu của người bệnh sẽ được dẫn qua bộ lọc của máy chạy thận để lọc sạch tất cả các chất độc hại, nước thừa. Sau đó, máu đã lọc sẽ được chuyển lại vào trong cơ thể người bệnh.

Chạy thận nhân tạo được thực hiện dựa trên 3 cơ chế. Cụ thể:

Siêu lọc: Lợi dụng chênh lệch áp lực của bơm máu và bơm dịch, nước từ khoang máu sẽ di chuyển về khoang dịch từ đó kéo theo các chất hòa tan.
Khuếch tán riêng phần: Do sự chênh lệch nồng độ, Ure, Creatinin và các chất có trọng lượng phân tử nhỏ có nồng độ cao sẽ khuếch tán từ máu sang khoang dịch.
Dòng đối lưu: Quá trình khuếch tán sẽ giảm khi chất tan ở khoang máu và khoang dịch cân bằng nhau.

Các loại chạy thận nhân tạo
Chạy thận nhân tạo hiện nay được chia làm 3 loại là chạy thận thông thường, chạy thận nhân tạo hàng ngày và chạy thận nhân tạo về đêm. Cụ thể đặc điểm của 3 loại chạy thận này như sau:

Chạy thận nhân tạo thông thường: Bệnh nhân suy thận sẽ thực hiện chạy thận 3 lần/tuần, mỗi lần chạy thận kéo dài từ 3-4 giờ. Trong quá trình chạy thận, máu của bệnh nhân sẽ được rút ra với tốc độ dao động từ 200 đến 400 ml/phút qua một mảnh ghép lọc máu. Máu bơm qua bộ lọc và được xử lý loại bỏ chất độc, nước thừa tại đây. Sau đó, máu sẽ được bơm lại mạch máu của bệnh nhân qua một ống dẫn khác. Quá trình trên cứ diễn ra liên tục 15 phút một lần đến khi lọc hết lượng máu của bệnh nhân (khoảng 5000cc).
Chạy thận nhân tạo hàng ngày: Chạy thận hàng ngày thường được áp dụng 6 ngày/tuần và 2h/lần. Loại này được áp dụng chủ yếu cho những bệnh nhân tự chạy thận tại nhà. Người bệnh cần thực hiện tiểu phẫu đặt ống thông tại bệnh viện trước khi thực hiện các bước lọc thận kế tiếp theo yêu cầu của bác sĩ.
Chạy thận nhân tạo về đêm: Loại chạy thận này được áp dụng giống quá trình thực hiện chạy thận thông thường. Tuy nhiên, quá trình chạy thận sẽ diễn ra vào ban đêm khi bệnh nhân đã ngủ và kéo dài trong khoảng từ 6 đến 10h mỗi lần lọc.

Đối tượng nào được chỉ định và chống chỉ định chạy thận
Chỉ định

Người có xét nghiệm mức lọc cầu thận nhỏ hơn hoặc bằng 15ml/phút/1,73m2 (giai đoạn 5), bác sĩ sẽ chỉ định bắt buộc bệnh nhân phải chạy thận nhân tạo để kéo dài sự sống.
Chỉ định lọc thận ở giai đoạn sớm hơn cho người mắc bệnh đái tháo đường
Chạy thận nhân tạo được chỉ định thực hiện trong trường hợp ngộ độc hoặc lọc máu cấp cứu
Người thực hiện lọc máu theo chu kỳ

Chống chỉ định

Những người mắc các loại bệnh lý về tim mạch như rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim, bệnh mạch vành, suy tim toàn bộ và trụy mạch tim sẽ không thể thực hiện chạy thận nhân tạo.
Người máu các chứng bệnh như rối loạn đông máu, chảy máu sẽ là những trường hợp hạn chế chỉ định. Các trường hợp này sẽ được kết hợp cùng với quá trình lọc máu và thay máu song song.
Người đang sốt cao hoặc cơ thể suy kiệt do tác động ung thư không được chạy thận nhân tạo.

Ưu, nhược điểm của kỹ thuật chạy thận nhân tạo
Ưu điểm của chạy thận nhân tạo

Kỹ thuật lọc – thải mang tính toàn diện: Màng lọc nhân tạo trong kỹ thuật này chỉ cho phép chất độc đi ra, không cho thấm ngược. Các chất cần thiết trong máu sẽ được lưu chuyển lại cơ thể người bệnh.
Đảm bảo an toàn: Phương pháp chạy thận nhân tạo được thực hiện bởi các bác sĩ có chuyên môn trong điều kiện đầy đủ thiết bị y tế, môi trường thực hiện vô khuẩn tránh gây biến chứng. Các sự cố xảy ra trong quá trình chạy thận cũng được kiểm soát và xử lý nhanh hơn.
Người bệnh biết trước được thời gian để sắp xếp công việc và chuẩn bị tâm lý trước khi thực hiện.

Nhược điểm của chạy thận nhân tạo

Bệnh nhân gắn cuộc sống của mình với bệnh viện đặc biệt nếu lựa chọn loại chạy thận thông thường và ban đêm
Bệnh nhân thường cảm thấy mệt mỏi, huyết áp không ổn định trong quá trình thực hiện chạy thận nhân tạo
Có thể xảy ra hiện tượng đông máu trong các ống lọc gây nguy hiểm
Người bệnh bị thất thoát máu trong quá trình lọc
Khả năng nhiễm trùng máu cao hơn
Phải áp dụng chế độ ăn uống nghiêm ngặt trong quá trình chạy thận

Khi nào cần chạy thận nhân tạo?
Bác sĩ sẽ dựa vào mức độ lọc cầu thận (GFR), tình trạng sức khỏe tổng quát, các biến chứng bệnh để đưa ra thời gian cần thiết thực hiện chạy thận nhân tạo. Thông thường, chạy thận nhân tạo được bác sĩ khuyên thực hiện khi bệnh nhân bước vào giai đoạn 4, mức lọc cầu thận lúc này chỉ dao động trong khoảng 15 đến 29ml/phút/1,73m2. Chức năng thận lúc này đã bị suy yếu 70 đến 80%.

Ở người bệnh cho ra mức lọc cầu thận dưới 15ml/phút//1,73m2, bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp bắt buộc thực hiện chạy thận nhân tạo. Nếu không thực hiện, tuổi thọ của bệnh nhân chỉ kéo dài nhiều nhất vài tháng do quá trình tuần hoàn, lưu thông và đào thải độc tố ra khỏi máu thận đều không thể thực hiện được.

Các rủi ro có thể gặp phải khi thực hiện chạy thận nhân tạo
Trong và sau quá trình chạy thận nhân tạo, người bệnh bị tổn hại nghiêm trọng về sức khỏe. Tuổi thọ của người bệnh cũng thấp hơn so với mặt bằng chung. Một số bệnh, triệu chứng người bệnh có thể gặp phải khi chạy thận đó là:

Huyết áp thấp: Trường hợp này xảy ra đặc biệt nhiều với người mắc bệnh tiểu đường. Huyết áp thấp có thể kèm theo cả chứng khó thở, đau bụng, cơ căng cứng hoặc buồn nôn.
Thường xuyên bị chuột rút: Đa số người chạy thận nhân tạo đều mắc phải tình trạng này. Chuột rút cơ bắp có thể được cải thiện khi điều chỉnh lượng chất lỏng, muối ăn giữa các đợt điều trị.
Ngứa: Tình trạng ngứa da xuất hiện ở người chạy thận và xảy ra đặc biệt nặng ngay khi vừa thực hiện kỹ thuật.
Khó ngủ: Do tình trạng đau nhức, tâm lý bồn chồn mà người chạy thận nhân tạo rất khó đi vào giấc ngủ. Đôi khi bệnh nhân còn xuất hiện tình trạng ngưng thở khi ngủ, rất nguy hiểm.
Thiếu máu: Hormone Erythropoietin giảm ở bệnh nhân mắc chứng suy thận. Đây là loại hormone kích thích quá trình sản sinh hồng cầu trong máu. Vì nguyên nhân này, những bệnh nhân chạy thận đều xảy ra tình trạng thiếu máu.
Loãng xương: Chức năng thận bị tổn thương rất khó xử lý các chất vitamin D, canxi. Do không được bổ sung hai chất trên, xương người bệnh sẽ yếu đi.

Quy trình chạy thận nhân tạo
3 bước thực hiện chạy thận nhân tạo bao gồm:

Chuẩn bị: Bệnh nhân cần chuẩn bị trong khoảng vài tuần hoặc vài tháng trước khi thực hiện. Trong quá trình chuẩn bị này, bác sĩ sẽ thực hiện tạo nơi truy cập mạch máu. Phẫu thuật này cần thời gian để lành nên được thực hiện từ sớm.
Thực hiện xử lý 3 loại truy cập: Người bệnh chạy thận được thực hiện phẫu thuật tại lỗ động tĩnh mạch (AV) ở cẳng tay. Trong thực hiện không thực hiện được lỗ rò AV, bác sĩ sẽ thực hiện ghép AV, tạo ra đường dẫn giữa động mạch và tĩnh mạch. Trường hợp còn lại là tạo ra ống thông tĩnh mạch trung ương trong thời gian chạy thận.
Quá trình lọc máu: Hai cây kim sẽ được đưa vào cánh tay bệnh nhân thông qua truy cập được tạo ở bước trên. Toàn bộ máu của cơ thể sẽ được loại qua Dialyzer, lọc chất thải và đưa máu đã làm sạch qua một kim khác để đưa lại cơ thể.

Những biểu hiện của bệnh nhân sau khi chạy thận
Biểu hiện bình thường

Hoa mắt, chóng mặt do tụt huyết áp
Cảm thấy khó thở, đau đầu
Cơ bắp căng cứng, đau nhức
Cảm thấy buồn nôn, nôn ói

Các biểu hiện bất thường

Tình trạng nôn diễn ra với tần suất dày và nhiều
Nhiễm trùng phẫu thuật, nhiễm trùng máu gây sốt và lạnh
Xuất hiện tình trạng phù nề, mề đay
Ho nhiều kèm tức ngực, khó thở

Lưu ý khi thực hiện chạy thận nhân tạo

Bệnh nhân cần nghiêm túc thực hiện lịch trình chạy thận
Uống thuốc theo liều lượng và thời gian bác sĩ đã chỉ định
Có chế độ ăn uống hợp lý, khoa học. Trong trường hợp này, bạn nên tham vấn ý kiến của bác sĩ và các chuyên gia dinh dưỡng để áp dụng.
Thường xuyên theo dõi tình trạng sức khỏe của người bệnh để tái khám khi cần thiết

Trên đây là toàn bộ thông tin bạn cần biết về chạy thận nhân tạo. Nếu thấy bổ ích, hãy chia sẻ ngay cho bạn bè và người thân bạn nhé. Chúc bạn thật nhiều sức khỏe!

Tìm hiểu thêm:

Chạy thận tốn bao nhiêu tiền

Nguồn: VHO

Back to top button